16
Mart
2017
Yorum Yok
GençlikGenelİslam
Okunma

İslami Ahlakın Temel Değerleri

İslami Ahlakın Temel Değerleri

Bismillah;

İnsan, yaşadığımız evrende en önemli canlılardan biri olarak hayatını sürdürmektedir. Zamana anlam katan varlıktır.  Yaşadığı zaman dilimlerinde daima ön plana çıkmış ve bulunduğu dönemi şekillendirmiştir. İnsan sadece kendisini değil, içinde yaşadığı toplumu da şekillendirerek gündemin belirleyici unsuru olmuştur. İnsan bu yönüyle etkili bir şekilde iletişimi kullanır. İletişim kurarak zamana ve insanlığa yön verir. Toplumu oluşturan fertler ortaya koydukları genel kabul gören konularda birbirleriyle etkileşimi sürekli olarak sürdürürler. Bunun neticesinde paylaşımlardan bahsetmek mümkündür. Toplumun bir üyesi olan insan, toplumun genel özelliklerine sahiptir.

Toplumları ayakta tutan en önemli yapı taşlarından biri; değerlerdir. Değerler günümüzde de öneminden bir şey kaybetmemiştir. Değerler bütün insanlık tarafından kabul edilen bir sistemdir. Değerlerine sahip çıkmayan toplumlarda sosyal çalkantılar meydana geliyor. Bu sosyal çalkantılar nesillerden nesillere artarak devam ediyor. İnsanlık olarak farkındalık şuuru ile topluma yön verir, toplumun sorunlarını çözeriz. Değerler toplumları bir arada tutan çimento gibidir. İnsanlığa birliktelik şuuru kazandırır.

İnsanlık tarihi boyunca değerler kavramı önemini asla yitirmemiştir. İnsan olma manzumesinin en güçlü unsurudur. Esas olan bu manzumeyi özümsemek ve hayatımıza içselleştirmektir.

Öncelikle değer kavramını inceleyelim. Değerler kavramının ifade ettiği mana ve taşıdığı derin anlam konusunda, felsefi düşünce ve gelenek güçlü bir arka plana sahiptir. Kavram olarak İngilizce “value”, Fransızca “valuer”, Almanca “went” ile karşılanan değer, Türkçede “kıymet” kelimesiyle ifade edilmektedir. Kavramın lügat manası ise arzu edilen, ilgi duyulup arkasından gidilen, ayar ölçü olarak kullanılan şey anlamlarına gelmektedir.* Arzu edilen ya da arzu edile bilen şeyde olabilir. İnsan davranışlarının tamamını ilgilendiren değer kavramı ahlak felsefesinin önemli unsurudur.

“Değer”, olgular ve nesneler hakkında ihtiyaç ve ideallere göre verilen yargıları ifade etmek için kullanılır.** Neyin iyi neyin kötü olduğunu vurgulamak için ifade şeklidir. Değerler toplumsal bağlamda insanların dünyasını şekillendirir.  Bu bağlamda değerler toplum ve insan arasında iletişim kuran bir faktördür. Bu iletişim davranışların oluşmasında zemin oluşturur. Bireyin toplum ile olan ilişkilerini tanımlar ve düzenler. Değerler yargımız ne boyuttaysa davranışımızı ve fillerimizi en doğru, en iyi şekilde nitelendiririz. Değerler hem pratik hem de kavramsal alanı barındırır. Yani değerler toplum ve en küçük grubu olan insanları etkiler. Değerler fiili bir yapının unsurudur.  Toplumun sağlıklı bir şekilde ayakta durmasını sağlar. Bireylerin hayatlarını intizam içerisinde huzurlu bir şekle geçirmesini sağlar. Değer kavramına biçmiş olduğumuz anlam birey olarak, toplum olarak yapımızı, idealarımızı ortaya çıkarıyor. Kısaca değerler hayatımızda erdemler olarak ortaya çıkıyor. Böylece değerler bireyi ve toplum hayatımızda önemli olan normlardandır. İnsanların hayatını mükemmelleştiren dimağlardan biridir.

Felsefede değerlerden bahsedilince, axiologie olarak isimlendirilen değerler felsefesi üzerine düşüncelerin yoğunlaştığı bir alan karşımıza çıkmaktadır. Değerler felsefesi yapan axiologlar farklı görüşlere sahiptirler. Aralarında psikolojik tecrübeleri esas alanlar olduğu gibi metafizikçiler de mevcuttur. Ahlâk’ın bile bir pratik bir de teorik yönünden bahsetmek mümkündür.***

Tüm farklı bakış açıları ile değerleri şu altı başlık altında toplamak mümkündür:

-Hazcı değerler, haz(olumlu) ve acı (olumsuz).

-Estetik değerler, güzel(olumlu) ve çirkin(olumsuz).

-Ahlâkî değerler, iyi(olumlu) ve kötü(olumsuz)

-Yararcı değerler, yararlı(olumlu) ve yararsız(olumsuz)

-Dinî değerler, sevap(olumlu) ve günah(olumsuz)

-Mantıksal değerler, doğru(olumlu) ve yanlış(olumsuz)****

Bu değerlerin uygulanması insanları mutlu kılar. Bu değerleri birbirinden ayırmak mümkün değildir. Değerler toplumu ve insanları şekillendirir ve yönlendirir. O halde değerleri bir bütün olarak düşünüp fiiliyata dökmeliyiz. Huzurlu bir hayatın-toplumun inşası için değerlerimizi ihlal etmemeliyiz. Değerler günü birlik değil tüm hayatımızı kapsayan kavram olmalıdır.

İnsanlık tarihi boyunca değerler her topluma has olarak devam ede gelmiştir. İnsanlar yaşamını sürdürdükleri toplumun değerler sistemine göre hayatlarını sürdürmüşlerdir. İnsanların dünyasını değerler şekillendirmiştir. İnsanların davranışlarını değerler kategorisinde anlamlandıra biliriz.

Değerlerin öznel mi, yoksa nesnel mi oldukları hususunda net bir cevap elde edemiyoruz. Sokrat gibi bazı filozoflar değerlerin nesnel oldukları kanaatini ortaya koymuşlar ve değerlerin insanlar tarafından ortak bir anlamının olduğunu vurgulamışlardır. Aynı görüşü Platon’un da savunduğu görülür.

Düşünce tarihinin bazı filozoflarına göre ise değerler özneldirler. Toplumdan topluma ve bireyden bireye değişiklikler gösterebilirler. Herhangi bir toplumun değerlerine göre iyi olan bir hareket, diğer bir toplumun değerlerine göre kötü ve yanlış olarak görebilmektedir. Bu durum değerlerin öznel olduğunu ortaya koyduğu belirtebilmektedir.

Düşünürlerin bazılarına göre ise değerler hem nesnel hem de öznel olarak belirtilebilir. Bazen iyi veya değerli olarak kabul edilen şeye zıt olarak, değeri olan şeylerin ifade edilmesinde değerin kullanıldığı görülmektedir. Bu durumlarda değerler, değeri olan şeyleri ifade etmelerinin yanında doğru, güzel ve hakiki olan şeyleri de ifade edebilmektedirler.*****

Değeri değerli kılan, dünyayı anlamlandıran varlık olan insanın yapmış olduğu hareketlerdir. İnsanın davranış ve fikirleri dünya daha anlamlı ve daha değerli olur. Hülasa; her şeyi değerli kılan varlık insan, insanı değerli kılan da özellikleridir. Fertler topluma şekil veren en büyük etnik yapıdır. Toplumun erdemli yahut erdemsiz olması insanlarla alakalıdır. Edindiğimiz erdemler topluma yön verir. Küreselleşen zamanda değişen coğrafi meselelerde insanî değerlerde değişmektedir. Kürselleşen dünyada değerlerimizi kaybeder olduk. Dönen dünya ile erdemlerimiz yozlaştı. Zamana direnmemiz gerekirken erdem ve faziletlerimizi yokluğa kurban ettik. Dünya ve insanlık can çekişiyor. Değerler değiştikçe;  toplumda maddi ve ruhî sıkıntılarla cebelleşiriz. Değerleri muhafaza edersek hem kendimizi hem de toplumun genel durumunu güzelleştirir, huzurlu bir ortam sağlarız. Her şeyin iyileşmesi adına değerler problemini çözmemiz gerekir. Değerlerin varlık sebebi, insanlara şahsiyet kazandırmaktır. Değişen zamanda baş döndürücü hızla ilerleyen teknolojik buhranlar ile değerlerden uzaklaştık. Değerlere geri dönmek için farkında olmamız lazım. Kaybolan değerleri idrak etmek için hızla yayılan erdemsizlik furyasına dur dememiz gerek. Her şeyi güzellik ve intizam ile yaradan Allah’a hamd eder. Renkleri şekillendirdiği gibi bizleri de değerler kavramını idrak edenlerden ve erdemli kullardan eylemesini niyaz ederiz.

Mavi’nin Rabbine emanetsiniz…

—————————————————————————————————————————

*Cevizci, Ahmet, Felsefe Sözlüğü

**Bolay, Süleyman Hayri, Felsefe Doktrinleri ve Terimleri Sözlüğü

***Ülken, Hilmi Ziya

****Cevizci, Ahmet

*****Kılıç, Recep, Olgu ve Değer Problemi

 

Esra KAÇAN

[ Benzer Yazılar ]
  • Şeytanın Hilelerinden Korunma Yolları Nelerdir?


    Huzurdan kovulduğu günden bu yana Ademoğlunu yoldan saptırmaya ant içen şeytanın tuzaklarından korunma yolları nelerdir? Şeytan ateşte[...]
  • Hucurat


    Seni bekliyorum bir cemre gibi Toprağa geldiğin gibi gel Havaya düştüğün gibi düş Su hasret gel ey HUCURAT Seni bekliyorum her anımda A[...]
  • Mattina del 20 Agosto 2004.

    Ya Sahibussicni(Zindan Arkadaşı)


    Bize dünyada tum varlıkların muvazene ellerını uzattırdın.. Bizi diğer insanlar arasında hayırlı bir topluluğun içine derc ettin.. B[...]
  • Bizim Benzeri Olmayan Eşsiz Bir Sevdamız Var

    Bizim Benzeri Olmayan Eşsiz Bir Sevdamız Var


    Bak yine bir KUTLU DOĞUM sevdası tuttu ümmeti. Yine yürekler bir nebzede olsa senin yeryüzünü şereflendirdiğin, rahmetin insanlığa hed[...]
[ Ne Demişler ? ]


Yazılarda Arama Yap !
Instagram'da takip et !
    Kalbe Sığdırılan Kainat
    Kalbe Sığdırılan Kainat
  • Gönüller Fatihi Büyük Üstad'a
  • Bekle Beni
Twitter'da Takip Edin !

  • Google Plus Profilim
    Tavsiye Bağlantılar